Nominatie Libris Literatuur Prijs 2026
Peter Buwalda, De jaknikker – Uitgeverij De Bezige Bij
Foto: Jelle Vermeersch
Met De Jaknikker heeft Peter Buwalda een uitmuntende nieuwe roman toegevoegd aan de romancyclus die begon met Otmars zonen (2019). Hij pakt het verhaal weer op van oliebaron Johan Tromp en zijn zoon Ludwig Smit. Ludwig slaagt er in de rechterhand van zijn vader te worden, zonder dat die door heeft dat hij zijn zoon is. Tromp vraagt zijn nieuwe vertrouweling om te gaan spioneren bij Isabelle Orthel, de journaliste die hem in Otmars zonen allerlei geheimen heeft ontfutseld waarmee hij nu gechanteerd wordt. Door al deze lijnen heen is er onder meer ook nog het verhaal van Ludwigs broer Dolf, die een onbekende Beethoven-sonate ontdekt denkt te hebben, en op een verrassende manier krijgt Tromps echtgenote Barbara Johnson een cruciale rol in de romancyclus.
Aan de basis van deze grote roman ligt, zo moge duidelijk zijn, een vrij complex vertakt familieverhaal dat vooral een verhaal is van maskerade en ontmaskering, van leugen en waarheid, van niet-weten en weten, van dingen verbergen en de angst om onthuld te worden. Het is niet alleen de achternaam van de dubieuze ‘grote man’ die de roman zo actueel maakt: het verhaal over olie, afpersing, seksueel misbruik, machtsuitoefening, manipulatie leest als de krant die elke dag op de deurmat valt.
Maar de roman doet tegelijk veel meer dan dat. Met zijn loepzuivere zinnen, de meerstemmige constructie (Buwalda laat ons steeds vanuit andere personages naar de situatie kijken), kortom, met zijn indrukwekkende literaire vakmanschap maakt Buwalda deze wereld van mannen, macht en manipulatie zichtbaar als wat ze is: een fragiel bouwwerk dat helemaal gebouwd is op het liegen, op fictie dus. Buwalda demonstreert overtuigend dat dat nu bij uitstek het domein van de schrijver is.
Hij doet namelijk wat alleen een schrijver kan doen: hij haalt in het tweede deel van de roman een riskante meestertruc uit. Het is een truc die grandioos had kunnen mislukken, maar niet in handen van een vakkundig auteur als Buwalda. Wat we tot nu toe lazen, blijkt een manuscript te zijn, geschreven in een andere verhaalwereld waarin we dezelfde personages tegenkomen die toch niet dezelfde personages zijn. En daarmee wordt alles wat we lazen in de eerste helft van De Jaknikker én alles wat we lazen in het ook vuistdikke Otmars zonen ineens nog een graad fictiever, leugenachtiger en dus geconstrueerder. Zoals echte literatuur hoort te doen, zet Buwalda zijn verhaalwereld én onze wereld op zijn kop. En hij laat met deze roman overtuigend zien wie de échte meesters van de leugen zijn.
Juryrapport Libris Literatuur Prijs 2026, Amsterdam, 10 maart 2026
Lees hier het algemene juryrapport van de shortlist van de Libris Literatuur Prijs 2026
Bekijk hier de 18 audiotrailers #DeZin.Deze trailers laten in 90 seconden horen wat een boek teweegbrengt en worden samen met lesmateriaal geplaatst op het platform LessonUp.
