Nominatie Libris Literatuur Prijs 2026
Nadia De Vries, Overgave op commando – Uitgeverij Pluim
(c) Zazie Stevens
In Overgave op commando laat Nadia de Vries de lezer kennismaken met Schelvis; held en antiheld, dader en slachtoffer, man noch vrouw. Een Elckerlijc uit de arbeidersklasse. Op eloquente toon verslaat Schelvis hun leven: hen groeit op in een kustplaats, onder de rook van een fabriek. Met hun vrienden zit Schelvis op “een school die als ‘speciale’ school werd aangeduid, niet omdat wij zo bijzonder waren, maar omdat het systeem ons onbruikbaar had geacht.”
Nadat zich een geweldsdelict tussen de vrienden voordoet, besluit de held/antiheld tot ontsnappen. Waar hen ook heen ontsnapt, de straat, een handtastelijke hospes, een woongroep vol bedelende kunstenaars: het lot slaat Schelvis steeds weer tegen de grond. Of láát hen zich neerslaan? Of is wat wij onder het lot verstaan, eigenlijk de manier waarop wij onze maatschappij hebben ingericht?
De nimmer aflatende monterheid van de verteller past niet bij diens ontberingen, maar is misschien wel de toon die wordt verwacht van mensen die lijden onder ongelijkheid. Tegelijkertijd lijkt voor Schelvis juist het met behulp van een journaliste uitventen van slachtofferschap een manier om een ontsnapping te benaderen. Maar is van positie veranderen in een gesloten systeem wel een ontsnapping?
Overgave op commando werkt tot lang na lezing, mede doordat De Vries weigert ook maar één vraag te beantwoorden. Eerder roept ze vragen op. Het belang daarvan kunnen we vinden bij Remco Campert, die dichtte: Jezelf een vraag stellen/daarmee begint verzet//en dan die vraag aan een ander stellen.
Het totaal kunstmatige universum van Schelvis, vol tegenstelingen, overdrijvingen en verwijzingen naar schelmen- en arbeidersromans, is een ongelooflijk intelligente satire. Dat de vragen die De Vries opwerpt nog lang door mogen galmen.
Juryrapport Libris Literatuur Prijs 2026, Amsterdam, 10 maart 2026
Lees hier het algemene juryrapport van de shortlist van de Libris Literatuur Prijs 2026
Bekijk hier de 18 audiotrailers #DeZin.Deze trailers laten in 90 seconden horen wat een boek teweegbrengt en worden samen met lesmateriaal geplaatst op het platform LessonUp.
